بازار جهانی آبزی پروری تا ۲۰۲۹؛ رشد فقط در تولید نیست

بازاری که در مسیر افزایش ارزش قرار دارد

رشد آبزی‌پروری تنها در افزایش حجم تولید جهانی قابل مشاهده نیست. بررسی روندهای بازار نشان می‌دهد ارزش اقتصادی این صنعت نیز در مسیر افزایش قرار گرفته است؛ موضوعی که آبزی‌پروری را از یک فعالیت صرفاً تولیدی به بخشی مهم از اقتصاد غذا و سرمایه‌گذاری تبدیل می‌کند.

بر اساس داده‌های ارائه‌شده در مطالعه، ارزش بازار جهانی آبزی‌پروری در سال ۲۰۲۴ حدود ۲۶۲.۰۳ میلیارد دلار برآورد شده است. این رقم برای سال ۲۰۲۵ حدود ۲۷۷.۲۸ میلیارد دلار اعلام شده و در افق سال ۲۰۲۹ می‌تواند به حدود ۳۷۰.۸۹ میلیارد دلار برسد.

نرخ رشد مرکب سالانه بازار نیز در این دوره حدود ۷.۵ درصد برآورد شده است.

رشد ارزش بازار چه معنایی دارد؟

افزایش ارزش بازار را نباید صرفاً نتیجه تولید ماهی بیشتر دانست. بازار آبزی‌پروری مجموعه‌ای گسترده از فعالیت‌ها را در بر می‌گیرد.

از تولید بچه‌ماهی و خوراک گرفته تا تجهیزات مزارع، سیستم‌های کنترل، فرآوری، بسته‌بندی، لجستیک و صادرات، همگی بخشی از اقتصاد این صنعت هستند.

در نتیجه، افزایش ارزش بازار می‌تواند به معنای توسعه هم‌زمان چندین حلقه باشد.

برای یک سرمایه‌گذار، همین موضوع اهمیت زیادی دارد. ورود به آبزی‌پروری الزاماً به معنای مالکیت یا احداث یک مزرعه پرورش نیست. فرصت سرمایه‌گذاری ممکن است در حلقه‌ای قرار داشته باشد که از نظر فناوری یا ارزش افزوده جذاب‌تر از خود تولید باشد.

حرکت از کمیت به بهره‌وری

یکی از ویژگی‌های صنایع در حال بلوغ این است که در مرحله‌ای، افزایش تولید تنها عامل رقابت نیست. بهره‌وری، کیفیت، کاهش ریسک و دسترسی به بازار اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

آبزی‌پروری نیز از این قاعده مستثنی نیست.

با افزایش مقیاس تولید، مدیریت خوراک اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا خوراک یکی از عوامل اصلی هزینه است. کنترل بیماری و زیست‌امنیت نیز اهمیت بیشتری می‌یابد؛ زیرا افزایش تراکم تولید می‌تواند ریسک زیستی را افزایش دهد.

در همین حال، بازار نیز محصولی می‌خواهد که کیفیت آن قابل کنترل، ردیابی و تکرار باشد.

به همین دلیل، بخشی از رشد اقتصادی آینده صنعت می‌تواند نه از افزایش سطح مزارع، بلکه از افزایش بهره‌وری در حلقه‌های موجود ایجاد شود.

چالش‌های رشد بازار

رشد سریع یک بازار همیشه به معنای نبود ریسک نیست. توسعه آبزی‌پروری با مجموعه‌ای از محدودیت‌ها همراه است.

فشار بر منابع طبیعی، مدیریت محیط‌زیستی، بیماری‌ها، هزینه زیرساخت، محدودیت دسترسی به سرمایه، استانداردهای بازار و موانع تجاری از جمله عواملی هستند که می‌توانند مسیر توسعه را تحت تأثیر قرار دهند.

این موضوع برای سرمایه‌گذار اهمیت ویژه دارد. افزایش اندازه بازار نمی‌تواند به‌تنهایی مبنای تصمیم سرمایه‌گذاری باشد. کیفیت زنجیره تأمین، گونه انتخابی، شرایط بازار، زیرساخت و مدیریت ریسک باید در کنار رشد بازار بررسی شوند.

جغرافیای فرصت‌ها در حال گسترش است

مطالعه علاوه بر قطب‌های شناخته‌شده آبزی‌پروری، به ظرفیت‌های کمتر بهره‌برداری‌شده در مناطقی مانند آفریقا، جنوب‌ شرق آسیا و آمریکای لاتین اشاره می‌کند.

این موضوع از منظر توسعه بسیار مهم است. رشد آینده لزوماً تنها از افزایش ظرفیت کشورهای پیشرو ایجاد نمی‌شود. مناطقی که منابع مناسب دارند اما هنوز زنجیره صنعتی آنها کامل نشده است نیز می‌توانند بخشی از ظرفیت جدید بازار را شکل دهند.

این مناطق ممکن است به سرمایه‌گذاری در زیرساخت، انتقال فناوری، توسعه خوراک، ایجاد ظرفیت فرآوری و ساخت بازار نیاز داشته باشند.

فرصت سرمایه‌گذاری در حلقه‌های کمتر دیده‌شده

وقتی از بازار ۳۷۰ میلیارد دلاری صحبت می‌شود، ممکن است نگاه نخست به سمت تولید معطوف شود. اما زنجیره آبزی‌پروری بسیار گسترده‌تر است.

سرمایه‌گذاری در ژنتیک و تکثیر، خوراک، فناوری‌های پایش، تجهیزات دریایی، فرآوری و لجستیک می‌تواند بخشی از همین بازار باشد.

به همین دلیل، یکی از مهم‌ترین رویکردها در تحلیل آبزی‌پروری، عبور از نگاه «محصول» و حرکت به سمت نگاه «زنجیره ارزش» است.

سؤال اصلی فقط این نیست که چه مقدار ماهی تولید می‌شود؛ بلکه این است که ارزش اقتصادی در کدام حلقه ساخته می‌شود و کدام بخش ظرفیت رشد بیشتری دارد.

جمع‌بندی

چشم‌انداز بازار جهانی آبزی‌پروری تا سال ۲۰۲۹ نشان می‌دهد این صنعت همچنان ظرفیت رشد قابل‌توجهی دارد. اما مهم‌تر از نرخ رشد، ساختار این رشد است.

بازار آینده آبزی‌پروری تنها بازار تولیدکنندگان بزرگ‌تر نخواهد بود؛ بازار شرکت‌هایی خواهد بود که بتوانند بهره‌وری، فناوری، سلامت، استاندارد، فرآوری و دسترسی به بازار را هم‌زمان ارتقا دهند.

از این منظر، رشد بازار آبزی‌پروری بیش از آنکه یک «فرصت تولید» باشد، فرصتی برای ساخت و تکمیل زنجیره‌های ارزش است.

منبع: برگرفته از مجموعه «مطالعات تطبیقی فرصت‌های سرمایه‌گذاری در صنعت آبزی‌پروری دریامحور»، جلد اول