مدل توسعه آبزی پروری ترکیه؛ از تمرکز بر سیبَس، سیبریم و قزلآلا تا فناوری، استاندارد، زنجیره سرد و بازار صادراتی
ترکیه طی سالهای اخیر توانسته آبزیپروری را از یک فعالیت تولیدی به بخشی از زنجیره صادراتی غذا تبدیل کند. دسترسی همزمان به سواحل دریای اژه و مدیترانه، آبهای داخلی، زیرساختهای حملونقل و نزدیکی به بازار اروپا، زمینه مهمی برای این توسعه بوده است؛ اما مطالعه موردی ترکیه نشان میدهد رشد این صنعت را نمیتوان فقط با منابع طبیعی توضیح داد.
در سال ۲۰۲۲، تولید آبزیپروری ترکیه به حدود ۵۱۴.۸ هزار تن رسید که از این مقدار، حدود ۳۶۸.۷ هزار تن در محیطهای دریایی و نزدیک به ۱۴۶.۱ هزار تن در آبهای داخلی تولید شد. این ترکیب نشان میدهد مدل ترکیه بر استفاده همزمان از ظرفیت دریا و منابع آب داخلی استوار شده است.
تمرکز بر سه گونه محوری
یکی از ویژگیهای مهم مدل ترکیه، تمرکز بر تعداد محدودی از گونههای دارای بازار مشخص است. سه گونه اصلی این ساختار عبارتاند از سیبَس، سیبریم و قزلآلای رنگینکمان.
بر اساس دادههای سال ۲۰۲۲، تولید سیبَس حدود ۱۵۶.۶ هزار تن، سیبریم حدود ۱۵۲.۵ هزار تن و قزلآلای رنگینکمان حدود ۱۴۵.۶ هزار تن بوده است.
این تمرکز، امکان تخصصیشدن تولید، توسعه خوراک و تجهیزات متناسب و ایجاد بازار صادراتی هدفمند را فراهم کرده است. تجربه ترکیه نشان میدهد انتخاب گونهای که هم قابلیت تولید صنعتی داشته باشد و هم بازار مشخصی برای آن وجود داشته باشد، میتواند نقطه آغاز شکلگیری یک زنجیره رقابتی باشد.
فناوری، بهرهوری و استاندارد
بخش مهمی از تولید سیبَس و سیبریم ترکیه در قفسهای دریایی و بهویژه در سواحل غربی کشور انجام میشود. در کنار توسعه ظرفیت، صنعت به سمت استفاده از قفسهای مقاومتر، سامانههای خوراکدهی، حسگرهای پایش کیفیت آب، دوربینهای زیرآبی و ابزارهای کنترل رفتار ماهی حرکت کرده است.
در حوزه بهرهوری، ضریب تبدیل غذایی برای قزلآلا حدود ۱.۱ تا ۱.۲ و برای سیبَس و سیبریم حدود ۱.۴ تا ۱.۶ گزارش شده است. کاهش این شاخص، مستقیماً هزینه تولید را پایین میآورد و رقابتپذیری محصول را افزایش میدهد.
همزمان، برای حضور پایدار در بازارهای صادراتی، رعایت الزامات بهداشتی و استانداردهای بینالمللی اهمیت بالایی دارد. در مطالعه، به استانداردهایی مانند Global G.A.P ،ASC و BAP اشاره شده که بخشی از مسیر ورود به بازارهای بزرگ، بهویژه اروپا، را تشکیل میدهند.
از مزرعه تا زنجیره سرد و بازار اروپا
یکی از نقاط قوت مدل ترکیه، اتصال تولید به حلقههای پس از برداشت است. توسعه سردخانه، فرآوری، بستهبندی و حملونقل موجب شده محصولات آبزیپروری این کشور با کیفیت مناسب به بازارهای خارجی برسند.
در سال ۲۰۲۰، ارزش صادرات محصولات آبزی ترکیه از یک میلیارد دلار عبور کرد و حدود ۱۹۸ هزار تن محصول صادر شد. این عدد در سال ۲۰۲۱ به حدود ۲۴۰ هزار تن رسید.
بر اساس مطالعه، حدود ۶۹ درصد محصولات شیلاتی صادراتی ترکیه از آبزیپروری تأمین میشود و حدود ۸۰ درصد این صادرات به بازار اتحادیه اروپا اختصاص دارد.
همچنین ارزش تولید آبزیپروری ترکیه از حدود ۱.۱ میلیارد دلار در سال ۲۰۱۹ به حدود ۲ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۳ رسیده است. این ارقام نشان میدهد رشد این صنعت فقط در تناژ خلاصه نمیشود و کیفیت، فرآوری، زنجیره سرد و بازار صادراتی سهم مهمی در خلق ارزش دارند.
درس اصلی مدل ترکیه
تجربه ترکیه نشان میدهد توسعه موفق آبزیپروری از انتخاب چند گونه دارای بازار مشخص آغاز شده و سپس با توسعه همزمان تولید صنعتی، فناوری، خوراک، استاندارد، فرآوری، زنجیره سرد و صادرات کامل شده است.
پیام اصلی این مدل روشن است:
گونه راهبردی زمانی به مزیت صادراتی تبدیل میشود که تولید، فناوری، استاندارد، فرآوری و بازار در یک زنجیره واحد توسعه پیدا کنند.
منبع:
برگرفته از مجموعه «مطالعات تطبیقی فرصتهای سرمایهگذاری در صنعت آبزیپروری دریامحور»، جلد اول، بخش مطالعه موردی ترکیه، منتشرشده توسط هلدینگ دانشبنیان وَسترا.
دیدگاهها (0)
اولین دیدگاه را بنویسید!